АКШ флагын тоту һәм күрсәтү кагыйдәләре АКШ флагы кодексы дип аталган закон белән билгеләнә. Без федераль кагыйдәләрне бернинди үзгәрешләрсез монда күчердек, шуңа күрә сез фактларны монда таба аласыз. Анда Америка Кушма Штатлары флагының ничек күренүе, Америка флагының кулланылышы, анты һәм тәртибе турында мәгълүмат бар. Америка флагын ничек тоту һәм аңа ия булу - Америка халкының җаваплылыгы.
АКШ флаглары турындагы түбәндәге кагыйдәләр Америка Кушма Штатлары Кодексының 4 нче бүлегенең 1 нче бүлегендә нигезләнгән.
1. Байрак; полосалар һәм йолдызлар
Америка Кушма Штатлары флагы унөч горизонталь полосадан торачак, алар чиратлашып кызыл һәм ак төстә булачак; һәм флаг берләшмәсе илле штатны символлаштырган илле йолдыздан торачак, алар зәңгәр кырда ак төстә булачак.
2. Шул ук; өстәмә йолдызлар
Союзга яңа дәүләт кабул ителгәндә, флаг берлегенә бер йолдыз өстәләчәк; һәм бу өстәмә кабул итүдән соңгы көннең дүртенче көнендә үз көченә керәчәк.
3. Америка флагын реклама максатларында куллану; флагны кисү
Колумбия округы эчендә, күргәзмә яки күрсәтү өчен, теләсә нинди ысул белән Америка Кушма Штатларының теләсә нинди флагына, стандартына, төсләренә яки гербына теләсә нинди сүз, фигура, тамга, рәсем, дизайн яки теләсә нинди реклама урнаштырырга яки урнаштыруны тәэмин итәргә тиеш; яки басылган, буялган яки башкача урнаштырылган, яки теләсә нинди сүз, фигура, тамга, рәсем, дизайн яки рәсем яки теләсә нинди реклама кушылырга тиешле теләсә нинди флагны, стандартны, төсләрне яки гербны җәмәгатьчелек алдында күрсәтергә яки җәмәгатьчелек алдында күрсәтергә тиеш; яки Колумбия округында теләсә нинди әйбер яки матдә товар әйбере, яки товар өчен савыт, яки товарларны йөртү яки ташу өчен әйбер яки әйбер булып, аңа шундый флаг, стандарт, төсләр яки байрак сурәте басылган, буялган, беркетелгән яки башкача урнаштырылган, шулай итеп урнаштырылган әйбер яки матдәне рекламалау, игътибарны җәлеп итү, бизәү, билгеләү яки аеру өчен җитештерә, сата, сату өчен күрсәтә, яки җәмәгатьчелеккә күрсәтә, яки бүләк итә яки куллана, суд карары буенча. Монда кулланылган "байрак, стандарт, төсләр яки флаг" сүзләре теләсә нинди байракны, стандартны, төсләрне, флагны яки теләсә кайсысының яки теләсә нинди өлешенең яки өлешләренең рәсемен яки сурәтен, теләсә нинди матдәдән ясалган яки теләсә нинди матдәдә күрсәтелгән, теләсә нинди зурлыктагы, Америка Кушма Штатлары байракларының, стандартларының, төсләренең яки флагларының берсе булуын ачыктан-ачык күрсәтүче, яки теләсә кайсысының рәсемен яки сурәтен үз эченә ала, анда төсләр, йолдызлар һәм полосалар, теләсә кайсы санда, яки теләсә кайсысының теләсә нинди өлеше яки өлешләре күрсәтелергә тиеш, аларны гади кеше шикләнмичә Америка Кушма Штатлары байракларын, төсләрен, стандартларын яки флагларын күрсәтә дип саный ала.
4. Америка флагына тугрылык анты; китерү ысулы
Байракка тугрылык анты: "Мин Америка Кушма Штатлары байрагына һәм аның өчен торган Республикага тугрылык анты бирәм, Аллаһы Тәгалә кул астындагы бердәм милләт, бүленмәс, һәркем өчен ирек һәм гаделлек белән." Ант итү өчен, уң кулын йөрәк өстенә куеп, байракка карап игътибар белән басып торырга кирәк. Форма кимәгән ир-атлар дини булмаган баш киемен уң куллары белән салып, сул иңбашыннан тотарга тиеш, кулы йөрәк өстендә булырга тиеш. Форма кигән кешеләр тын торырга, байракка карап торырга һәм хәрби сәлам бирергә тиеш.
5. Америка Кушма Штатлары флагын гражданнар тарафыннан күрсәтү һәм куллану; кагыйдәләрне һәм гореф-гадәтләрне кодификацияләү; билгеләмә
Америка Кушма Штатлары флагын күрсәтү һәм куллануга кагылышлы гамәлдәге кагыйдәләр һәм гореф-гадәтләрнең түбәндәге кодификациясе Америка Кушма Штатлары Хөкүмәтенең бер яки берничә башкарма департаменты тарафыннан чыгарылган кагыйдәләргә туры килергә тиеш булмаган гражданнар яки граждан төркемнәре яки оешмалары өчен билгеләнә һәм шуның белән билгеләнә. Бу бүлек максатларында Америка Кушма Штатлары флагы Америка Кушма Штатлары Кодексының 4 нче бүлеге, 1 нче бүлек, 1 һәм 2 нче бүлекләр һәм шуның нигезендә чыгарылган 10834 нче Башкарма Боерык нигезендә билгеләнә.
6. Америка флагын күрсәтү вакыты һәм очраклары
1. Байракны кояш чыкканнан кояш батканчыга кадәр биналарда һәм ачык һавада хәрәкәтсез флаг таякларында гына элеп кую гадәте бар. Ләкин, патриотик эффект кирәк булганда, караңгы вакытта тиешенчә яктыртылган булса, байракны тәүлек әйләнәсе элеп торырга мөмкин.
2. Байракны тиз күтәрергә һәм тантаналы рәвештә төшерергә кирәк.
3. Һава торышы начар булган көннәрдә, теләсә нинди һава торышына туры килә торган флаг эленгән көннәрдә генә, флаг эленергә тиеш түгел.
4. Байрак барлык көннәрдә дә, аеруча
Яңа ел көне, 1 гыйнвар
Инаугурация көне, 20 гыйнвар
Мартин Лютер Кингның туган көне, гыйнварның өченче дүшәмбесе
Линкольнның туган көне, 12 февраль
Вашингтонның туган көне, февральнең өченче дүшәмбесе
Пасха якшәмбесе (үзгәрүчән)
Әниләр көне, майның икенче якшәмбесе
Кораллы Көчләр көне, майның өченче шимбәсе
Хәтер көне (төшкә кадәр яртылаш штат), майның соңгы дүшәмбесе
Байрак көне, 14 июнь
Әтиләр көне, июньнең өченче якшәмбесе
Бәйсезлек көне, 4 июль
Хезмәт көне, сентябрьнең беренче дүшәмбесе
Конституция көне, 17 сентябрь
Колумб көне, октябрьнең икенче дүшәмбесе
Хәрби-диңгез флоты көне, 27 октябрь
Ветераннар көне, 11 ноябрь
Рәхмәт әйтү көне, ноябрьнең дүртенче пәнҗешәмбесе
Раштуа бәйрәме, 25 декабрь
һәм Америка Кушма Штатлары Президенты тарафыннан игълан ителгән башка көннәр
штатларның туган көннәре (кабул итү көне)
һәм дәүләт бәйрәмнәрендә.
5. Байрак көн саен һәр дәүләт учреждениесенең төп административ бинасында яки аның янында эленергә тиеш.
6. Сайлау көннәрендә флаг һәр сайлау участогында яки аның янында эленергә тиеш.
7. Байрак мәктәп көннәрендә һәр мәктәп бинасында яки аның янында эленергә тиеш.
7. АКШ флагын урнаштыру урыны һәм тәртибеБашка флаг яки флаглар белән бергә йөртелгәндә, флаг я маршның уң ягында, ягъни флагның үз уң ягында, яисә, башка флаглар рәте булса, шул сызыкның үзәге алдында булырга тиеш.
1. Парад вакытында флагны штангадан башка, яисә әлеге бүлекнең (i) пунктында каралган очраклардан тыш, йөзүче җайланмада күрсәтергә ярамый.
2. Флагны транспорт чарасының, тимер юл поездының яки көймәнең капотына, өстенә, яннарына яки артына элеп куярга ярамый. Флаг автомобильдә эленгәндә, таяк шассига ныклы беркетелгән яки уң канатка кыстырылган булырга тиеш.
3. Башка бернинди байрак яки вымпел Америка Кушма Штатлары байрагы өстендә яки, әгәр алар шул ук дәрәҗәдә булса, уң ягында урнаштырылырга тиеш түгел, диңгездә хәрби-диңгез флоты капелланнары тарафыннан үткәрелгән чиркәү хезмәтләре вакытында чиркәү вымпелы байрак өстендә күтәрелергә мөмкин булган вакытлардан тыш. Беркем дә Берләшкән Милләтләр Оешмасы байрагын яки башка бернинди милли яки халыкара байракны Америка Кушма Штатлары яки аның территориясе яки милке эчендәге теләсә нинди урында Америка Кушма Штатлары байрагына тиң, югарырак яки хөрмәтле урында яки аның урынына күрсәтергә тиеш түгел: Бу бүлектәге бернәрсә дә Берләшкән Милләтләр Оешмасы байрагын югарырак яки хөрмәтле урында, һәм башка милли байракларны Берләшкән Милләтләр Оешмасы штаб-фатирында Америка Кушма Штатлары байрагы белән бертигез күренү практикасын дәвам итүне законсыз итми.
4. Америка Кушма Штатлары флагы, диварга сузылган таяклар белән башка флаг белән бергә эленгәндә, уң якта, флагның үз уң ягында, ә аның таягы икенче флагның таягы алдында булырга тиеш.
5. Берничә штат яки җирлекнең флаглары яки җәмгыятьләрнең вымпелы төркемгә кушылганда һәм шыбыклардан эленгәндә, Америка Кушма Штатлары флагы төркемнең үзәгендә һәм иң югары ноктасында булырга тиеш.
6. АКШ флагы белән бер үк фальонда штатлар, шәһәрләр яки җирлекләр флаглары, яки җәмгыятьләрнең вымпелы элгәндә, соңгысы һәрвакыт иң югарыда булырга тиеш. Флаглар янәшәдәге таяклардан элгәндә, Америка Кушма Штатлары флагы беренче булып күтәрелергә һәм иң ахырда төшерелергә тиеш. Мондый флаг яки вымпелны Америка Кушма Штатлары флагы өстендә яки Америка Кушма Штатлары флагының уң ягында урнаштырырга ярамый.
7. Ике яки аннан да күбрәк милләтнең флаглары күрсәтелгәндә, алар бер үк биеклектәге аерым таяклардан эленергә тиеш. Флаглар якынча бертигез зурлыкта булырга тиеш. Халыкара кулланылышта тынычлык вакытында бер милләтнең флагын икенче милләтнең флагы өстендә күрсәтү тыела.
8. Америка Кушма Штатлары флагы тәрәзә төбеннән, балконнан яки бинаның алгы ягыннан горизонталь яки почмак буенча чыгып торган таяктан күтәрелгәндә, флагның берләшмәсе таякның иң очына куелырга тиеш, әгәр флаг яртылаш таякта булмаса. Флаг йорттан тротуар читендәге баганага кадәр сузылган аркан аша тротуар өстенә эленгән булса, флаг башта бинадан күтәрелергә тиеш.
9. Диварга горизонталь яки вертикаль рәвештә куелганда, берләшмә иң югарыда һәм флагның уң ягында, ягъни күзәтүченең сул ягында булырга тиеш. Тәрәзәгә куелганда, флаг шул ук рәвешчә урнаштырылырга тиеш, берләшмә яки зәңгәр кыр урамдагы күзәтүченең сул ягында булырга тиеш.
10. Флаг урам уртасына эленгәндә, ул вертикаль рәвештә көнчыгыш һәм көнбатыш урамнарында төньякка яки төньяк һәм көньяк урамнарында көнчыгышка эленеп торырга тиеш.
11. Спикерның платформасында кулланылганда, флаг, әгәр ул яссы булса, спикерның өстендә һәм артында урнаштырылырга тиеш. Чиркәүдә яки җәмәгать залында таяктан күтәрелгәндә, Америка Кушма Штатлары флагы тамашачылар алдында югарырак торырга, ә рухани яки спикер тамашачыларга караган вакытта уң ягында хөрмәтле урында торырга тиеш. Шулай итеп күтәрелгән башка флаг рухани яки спикерның сул ягына яки тамашачыларның уң ягына куелырга тиеш.
12. Флаг һәйкәл яки һәйкәл ачу тантанасының аерым бер билгесе булырга тиеш, ләкин ул беркайчан да һәйкәл яки һәйкәл өчен каплау буларак кулланылырга тиеш түгел.
13. Байрак, яртылаш төшерелгәндә, башта бер мизгелгә түбәгә күтәрелергә, аннары яртылаш түбәгә төшерелергә тиеш. Байрак шул көнгә төшерелгәнче тагын бер тапкыр түбәгә күтәрелергә тиеш. Хәтер көнендә байрак төшкә кадәр генә яртылаш төшерелергә, аннары түбәгә күтәрелергә тиеш. Президент боерыгы буенча, АКШ Хөкүмәтенең төп шәхесләре һәм штат, территория яки милек губернаторы үлгәннән соң, аларның истәлегенә хөрмәт йөзеннән, байрак яртылаш төшерелергә тиеш. Башка вазыйфалы затлар яки чит ил кунаклары үлгән очракта, байрак Президент күрсәтмәләре яки боерыклары нигезендә, яки законга каршы килмәгән танылган гореф-гадәтләр яки практикалар нигезендә яртылаш төшерелергә тиеш. Америка Кушма Штатларының теләсә нинди штаты, территориясе яки милке хөкүмәтенең хәзерге яки элеккеге вазыйфалы кешесе үлгән очракта, яки теләсә нинди штаттан, территориядән яки милкеннән Кораллы Көчләр әгъзасының хәрби хезмәт вакытында үлгән очракта, шул штат, территория яки милк губернаторы Милли флагның яртысын төшерергә игълан итә ала, һәм Колумбия округының хәзерге яки элеккеге вазыйфалы кешеләренә һәм Колумбия округыннан Кораллы Көчләр әгъзаларына карата Колумбия округы мэрына да шундый ук вәкаләт бирелә. Флаг Президент яки элеккеге Президент үлгәннән соң 30 көннән соң; АКШ вице-президенты, Баш судьясы яки отставкадагы Баш судьясы, яки Вәкилләр палатасы спикеры үлгән көннән 10 көннән соң; Югары Судның ярдәмче судьясы, башкарма яки хәрби департамент секретаре, элеккеге вице-президент яки штат, территория яки милк губернаторы җирләнгән көнгә кадәр; һәм Конгресс әгъзасы өчен үлем көнендә һәм аннан соңгы көнне. Тынычлык саклау хезмәткәрләрен искә алу көнендә, әгәр бу көн шулай ук Кораллы Көчләр көне булмаса, флаг яртылаш төшерелергә тиеш. Бу пунктта кулланылганча —
1. "ярты таяк" термины флагның өске һәм аскы өлешләре арасындагы араның яртысы булганда аның урнашуын аңлата;
2. "башкарма яки хәрби ведомство" термины Америка Кушма Штатлары Кодексының 5 нче бүлегенең 101 һәм 102 нче бүлекләрендә күрсәтелгән теләсә нинди ведомствоны аңлата; һәм
3. "Конгресс әгъзасы" термины Пуэрто-Рикодан сенаторны, вәкилне, делегатны яки даими комиссарны аңлата.
14. Байрак табутны каплау өчен кулланылганда, ул берләштерү урыны башында һәм сул җилкә өстендә булырлык итеп урнаштырылырга тиеш. Байракны кабергә төшерергә яки җиргә тидерергә ярамый.
15. Байрак бер генә төп керү урыны булган бинаның коридоры яки вестибюле аша эленгән очракта, ул керү вакытында күзәтүченең сул ягына флаг кушылып, вертикаль рәвештә эленергә тиеш. Әгәр бинада бердән артык төп керү урыны булса, флаг коридорның яки вестибюльнең үзәгенә якын, төньякта берләшмә белән вертикаль рәвештә эленергә тиеш, керү урыннары көнчыгыш һәм көньякта булганда яки керү урыннары төньяк һәм көньякта булганда көнчыгышта. Әгәр керү урыннары икедән артык булса, берләшмә көнчыгышта булырга тиеш.
8. Байракка хөрмәт
Америка Кушма Штатлары флагына хөрмәтсезлек күрсәтергә ярамый; флагны бернинди кешегә яки әйбергә дә төшерергә ярамый. Полк байраклары, дәүләт флаглары, оешма яки учреждение флаглары хөрмәт билгесе буларак төшерелергә тиеш.
1. Флагны беркайчан да берлек аска төшерелгән килеш күрсәтергә ярамый, гомергә яки милеккә куркыныч янаган очракларда гына.
2. Байрак беркайчан да аның астындагы бернәрсәгә дә, мәсәлән, җиргә, идәнгә, суга яки әйберләргә тимәскә тиеш.
3. Байрак беркайчан да яссы яки горизонталь рәвештә түгел, ә һәрвакыт биектә һәм ирекле рәвештә күтәрелергә тиеш.
4. Байрак беркайчан да кием, түшәк яки пәрдә буларак кулланылырга тиеш түгел. Аны беркайчан да бизәргә, артка тартырга яки өскә сузарга ярамый, ә һәрвакыт төшеп торырга тиеш. Зәңгәр, ак һәм кызыл төстәге бизәкләр, һәрвакыт өске өлешендә зәңгәр, уртасында ак, аста кызыл төсләр белән бизәлгән, чыгыш ясаучы өстәлен каплау, платформаның алгы өлешен ябу һәм гомумән бизәү өчен кулланылырга тиеш.
5. Байракны беркайчан да җиңел ертылырга, пычранырга яки зыян китерергә мөмкин булганча беркетергә, күрсәтергә, кулланырга яки сакларга ярамый.
6. Флагны беркайчан да түшәм өчен каплау буларак кулланырга ярамый.
7. Байракка беркайчан да аның өстенә, аның бернинди өлешенә дә, аңа бернинди билге, хәреф, сүз, фигура, дизайн, рәсем яки рәсем дә куярга ярамый.
8. Байракны беркайчан да бернәрсәне дә алу, тоту, йөртү яки китерү өчен савыт итеп кулланырга ярамый.
9. Флагны беркайчан да реклама максатларында кулланырга ярамый. Аны мендәрләр, кулъяулыклар һәм башка шундый әйберләргә чигәргә, кәгазь салфеткаларга, тартмаларга яки вакытлыча куллану һәм ташлау өчен эшләнгән әйберләргә бастырып яки башкача язып куярга ярамый. Реклама билгеләрен флаг элдерелгән таякка яки фельдшерга беркетергә ярамый.
10. Байракның бер генә өлеше дә костюм яки спорт формасы буларак кулланылырга тиеш түгел. Ләкин хәрби хезмәткәрләрнең, янгын сүндерүчеләрнең, полиция хезмәткәрләренең һәм патриотик оешмалар әгъзаларының формасына байрак япмасы ябыштырылырга мөмкин. Байрак тере илне символлаштыра һәм үзе тере җан иясе дип санала. Шуңа күрә, байракның япмасы күчермә булганлыктан, сул якка йөрәккә якын урнашкан булырга тиеш.
11. Әгәр байрак, ул инде күрсәтү өчен яраклы эмблема булып калмаслык хәлдә булса, аны лаеклы рәвештә юк итәргә кирәк, мөмкин булса, яндыру юлы белән.
9. Флагны күтәргәндә, төшергәндә яки тапшырганда үз-үзеңне тотыш
Флагны күтәрү яки төшерү тантанасында, яисә парадта яки карау вакытында флагны узганда, хәрби киемдә булган барлык кешеләр хәрби сәламләүне күрсәтергә тиеш. Кораллы Көчләр әгъзалары һәм хәрби киемдә булмаган ветераннар хәрби сәламләүне ясый ала. Катнашкан башка барлык кешеләр дә флагка карап торырга һәм уң куллары белән йөрәк өстенә куеп игътибар белән басарга, яисә мөмкин булса, уң куллары белән баш киемнәрен салып, сул иңбашыннан тотарга, куллары йөрәк өстендә булырга тиеш. Башка илләрнең гражданнары игътибар белән басарга тиеш. Хәрәкәт итүче колоннада флагка карата мондый гамәлләр флаг узган вакытта башкарылырга тиеш.
10. Президент тарафыннан кагыйдәләрне һәм гореф-гадәтләрне үзгәртү
Америка Кушма Штатлары флагын күрсәтүгә кагылышлы теләсә нинди кагыйдә яки йола, Америка Кушма Штатлары Кораллы Көчләренең Баш Командующие тарафыннан, ул моны тиешле яки теләгән дип санаган вакытта, үзгәртелергә, үзгәртелергә яки гамәлдән чыгарылырга, яки аңа карата өстәмә кагыйдәләр билгеләнергә мөмкин; һәм мондый теләсә нинди үзгәреш яки өстәмә кагыйдә игъланда күрсәтелергә тиеш.
Бастырып чыгару вакыты: 2023 елның 15 марты